จิตวิทยาการพนัน ทำไมคนถึงหยุดเล่นไม่ได้เมื่อกำลังเสีย?

กับดัก “ความสูญเสียต้องถูกเอาคืน”

ตามทฤษฎีจิตวิทยาพฤติกรรม มนุษย์เรา เจ็บปวดจากการเสียเงิน 1,000 บาท มากกว่ามีความสุขเมื่อได้เงิน 1,000 บาท ถึงสองเท่า!

• เมื่อเราเสีย เราจะรู้สึกไม่ยอมรับ (Denial) และต้องการลบความเจ็บปวดนั้นออกไปให้เร็วที่สุด
• สมองจะสั่งให้เรา “สู้” เพื่อกลับไปจุดเดิม (Break-even) มากกว่าการหยุดเพื่อยอมรับความพ่ายแพ้

ปรากฏการณ์ “เกือบชนะ”

นี่คือเทคนิคที่น่ากลัวที่สุดของคาสิโนและเว็บพนันครับ

• เมื่อไพ่ใบสุดท้ายเกือบจะทำให้คุณชนะ หรือหวยเฉียดไปแค่แต้มเดียว สมองจะประมวลผลว่า “เรากำลังจะชนะแล้ว” ไม่ใช่ “เราแพ้”
• เหตุการณ์เกือบชนะจะกระตุ้นสาร Dopamine (สารแห่งความสุข) ในระดับที่ใกล้เคียงกับการชนะจริงๆ ทำให้คุณเกิดแรงจูงใจที่จะลองอีกแค่ “ครั้งเดียว” เพราะเชื่อว่าชัยชนะอยู่แค่เอื้อม

ความผิดพลาดของนักพนัน

ความเชื่อผิดๆ ที่ว่า “ถ้าเสียมาหลายตาสิ่งต่อไปต้องเป็นตาที่ชนะ” * สมองมนุษย์พยายามมองหา “รูปแบบ” ในสิ่งที่เป็นการสุ่ม เช่น “เสียมา 5 ตาแล้ว ตาที่ 6 ยังไงก็ต้องถูก”

• ในความเป็นจริง ความน่าจะเป็น ($Probability$) ของแต่ละตานั้น แยกขาดจากกัน (Independent Events) เหรียญไม่มีความจำว่าครั้งที่แล้วมันออกหน้าไหน แต่สมองเราพยายามหลอกตัวเองว่าเรา “เดาทาง” ได้

ภาวะจมปลัก

เมื่อคุณลงเงินไปเยอะแล้ว หรือเสียเวลาไปหลายชั่วโมง คุณจะเริ่มรู้สึกว่า “ลงทุนไปตั้งขนาดนี้แล้ว จะเลิกตอนนี้ก็เสียเปล่าสิ”

• ยิ่งเสียมากเท่าไหร่ คุณยิ่งรู้สึกว่าต้องเล่นต่อเพื่อให้สิ่งที่เสียไปนั้น “มีความหมาย”
• คุณเริ่มมองว่าเงินที่เสียไปคือ “ค่าเทอม” หรือ “ต้นทุน” ที่ต้องถอนคืนให้ได้ ทั้งที่ทางเลือกที่ฉลาดที่สุดคือการหยุดเพื่อไม่ให้เสียมากกว่าเดิม

อาการ “หน้ามืด”

ศัพท์ทางโป๊กเกอร์เรียกสภาวะนี้ว่า Tilt คืออาการที่อารมณ์อยู่เหนือเหตุผลโดยสมบูรณ์

• เมื่อเสียหนักๆ สมองส่วนหน้า (Prefrontal Cortex) ที่ใช้คิดวิเคราะห์จะทำงานน้อยลง
• สมองส่วน Amygdala (ควบคุมอารมณ์) จะเข้ามาคุมบังียนแทน ทำให้คุณตัดสินใจวางเดิมพันหนักขึ้น (Chase) โดยขาดการยับยั้งชั่งใจ เพื่อพยายามจบความรู้สึกแย่ๆ ให้เร็วที่สุด